నకిలీ విత్తనాల మాయాజాలం.. రైతన్నకు తీరని నష్టం!

నిజం న్యూస్ ప్రత్యేక కథనం

హైదరాబాద్: 24 జూన్ 2026

రైతు జీవనాధారంపై పెరుగుతున్న ముప్పు

వ్యవసాయం రైతన్నకు జీవనాధారం. మంచి విత్తనం వేస్తేనే మంచి పంట వస్తుంది. అయితే ప్రస్తుతం మార్కెట్లో నకిలీ విత్తనాలు, నాసిరకం ఎరువులు, కల్తీ పురుగుమందుల విక్రయాలు పెరుగుతుండటంతో రైతులు తీవ్రంగా నష్టపోతున్నారు. కొందరు అక్రమ వ్యాపారులు అధిక లాభాల కోసం రైతుల అమాయకత్వాన్ని ఆసరాగా చేసుకుని నాసిరకం ఉత్పత్తులను విక్రయిస్తూ వారి జీవితాలతో చెలగాటమాడుతున్నారు.

విత్తన మోసాలతో ప్రారంభమవుతున్న నష్టం

రైతు పంట సాగు కోసం అప్పులు చేసి విత్తనాలు కొనుగోలు చేస్తాడు. కానీ విత్తనం నకిలీదైతే మొలక శాతం తగ్గిపోతుంది. కొన్నిసార్లు పూర్తిగా మొలకలు కూడా రావు. దీంతో మళ్లీ విత్తనాలు కొనాల్సి వస్తుంది. అదనపు ఖర్చు, సమయ నష్టం, కూలీల వ్యయం రైతుపై మరింత భారం పెంచుతాయి. పంట ఎదిగిన తర్వాత కూడా మొక్కల పెరుగుదల సరిగా లేక దిగుబడి తగ్గిపోతుంది. చివరకు రైతు పెట్టిన పెట్టుబడి కూడా తిరిగి రాని పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది.

నాసిరకం ఎరువులు, కల్తీ పురుగుమందుల ప్రభావం

నకిలీ విత్తనాలతో పాటు నాసిరకం ఎరువులు, కల్తీ పురుగుమందులు కూడా రైతులను తీవ్రంగా నష్టపరుస్తున్నాయి. కొందరు అక్రమ వ్యాపారులు ప్రముఖ కంపెనీల పేర్లతో నకిలీ ఉత్పత్తులను తయారు చేసి మార్కెట్లో విక్రయిస్తున్నారు. రైతులు వాటిని నమ్మి కొనుగోలు చేస్తే పంటలకు సరైన పోషకాలు అందవు. పురుగుమందులు ప్రభావం చూపక పంటలు తెగుళ్ల బారిన పడతాయి. ఫలితంగా దిగుబడి తగ్గి రైతు ఆర్థికంగా దెబ్బతింటాడు.

కష్టానికి ఫలితం లేక రైతు ఆర్థిక సంక్షోభం

ఒక రైతు సంవత్సరమంతా కష్టపడి పంట పండిస్తే అతని ఆశలు ఆ పంటపైనే ఆధారపడి ఉంటాయి. కుటుంబ పోషణ, పిల్లల చదువులు, అప్పుల చెల్లింపులు, భవిష్యత్ అవసరాలు అన్నీ ఆ పంట విక్రయాలపైనే ఆధారపడతాయి. అయితే నకిలీ విత్తనాలు, నాసిరకం ఎరువుల కారణంగా ఆశించిన దిగుబడి రాకపోవడంతో రైతులు తీవ్రమైన ఆర్థిక సంక్షోభంలో చిక్కుకుంటున్నారు. పెట్టుబడి కూడా తిరిగి రాకపోవడంతో అప్పుల భారం రోజురోజుకూ పెరుగుతోంది. బ్యాంకులు, సహకార సంఘాలు, ప్రైవేట్ వడ్డీ వ్యాపారుల వద్ద తీసుకున్న రుణాలను చెల్లించలేక రైతులు మానసికంగా కుంగిపోతున్నారు. పంట నష్టాలు, అప్పుల ఒత్తిడి, కుటుంబ బాధ్యతల భారం కారణంగా ప్రతి ఏడాది దేశంలోని అనేక ప్రాంతాల్లో రైతులు ఆత్మహత్యలకు పాల్పడుతున్న ఘటనలు వెలుగుచూస్తున్నాయి. ఇది కేవలం ఒక రైతు కుటుంబానికి మాత్రమే కాదు, సమాజానికి, దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థకు కూడా తీరని నష్టం.

పంట తరువాత కూడా ముగియని రైతు కష్టాలు

అయితే రైతు కష్టాలు ఇక్కడితో ముగియడం లేదు. పంట పండించిన తర్వాత కూడా రైతు అనేక ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నాడు. వ్యవసాయ ఉత్పత్తులను మార్కెట్‌కు తరలించే సమయంలో రవాణా ఖర్చులు, కూలీల ఖర్చులు, ఇతర వ్యయాలు రైతుపై అదనపు భారం మోపుతున్నాయి. మార్కెట్ యార్డులకు చేరుకున్న తర్వాత కూడా రైతుకు న్యాయం జరుగుతుందనే హామీ ఉండటం లేదు.

మార్కెట్‌లో తూకం మోసాలు, మధ్యవర్తుల ఆధిపత్యం

కొన్ని కొనుగోలు కేంద్రాలు, వ్యాపారుల వద్ద తూకం (కాంటా) విషయంలో అక్రమాలు జరుగుతున్నాయనే ఆరోపణలు వినిపిస్తున్నాయి. రైతు తీసుకువచ్చిన ధాన్యం లేదా ఇతర పంటల బరువును తక్కువగా చూపించడం, తేమ ఎక్కువగా ఉందని చెప్పడం, నాణ్యత తక్కువగా ఉందని కారణాలు చూపించడం, చెత్త ఎక్కువగా ఉందని కోతలు విధించడం వంటి చర్యలతో రైతు ఆదాయాన్ని తగ్గిస్తున్నారు. మధ్యవర్తుల ఆధిపత్యం కారణంగా రైతు తన కష్టానికి తగిన ధర పొందలేకపోతున్నాడు.

ప్రభుత్వ చర్యల అవసరం అత్యవసరం

ప్రభుత్వం నకిలీ విత్తనాలు, ఎరువులు, పురుగుమందుల తయారీ మరియు విక్రయాలపై ప్రత్యేక దృష్టి సారించాలి. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా ప్రత్యేక తనిఖీ బృందాలను ఏర్పాటు చేసి విత్తనాల తయారీ కేంద్రాలు, గోదాములు, ఫర్టిలైజర్ షాపులపై ఆకస్మిక తనిఖీలు నిర్వహించాలి. నకిలీ ఉత్పత్తులు విక్రయించే వారిపై కఠిన చట్టపరమైన చర్యలు తీసుకోవాలి. రైతులకు నష్టం జరిగినప్పుడు త్వరితగతిన పరిహారం అందించాలి.

అధికారుల పర్యవేక్షణ మరింత బలోపేతం కావాలి

వ్యవసాయ శాఖ అధికారులు, విత్తన ధృవీకరణ అధికారులు, నాణ్యత నియంత్రణ విభాగాలు, మార్కెటింగ్ శాఖ, విజిలెన్స్ అధికారులు క్షేత్రస్థాయిలో పర్యవేక్షణ పెంచాలి. మార్కెట్ యార్డుల్లో తూకం యంత్రాలను క్రమం తప్పకుండా తనిఖీ చేయాలి. రైతులను మోసం చేసే వారిపై క్రిమినల్ కేసులు నమోదు చేసి కఠిన శిక్షలు విధించాలి.

రైతులకూ అవగాహన అవసరం

రైతులు కూడా అప్రమత్తంగా ఉండాలి. లైసెన్స్ ఉన్న దుకాణాల్లో మాత్రమే విత్తనాలు, ఎరువులు కొనుగోలు చేయాలి. ప్రతి కొనుగోలుకు బిల్లు తీసుకోవాలి. ప్యాకెట్‌పై బ్యాచ్ నంబర్, గడువు తేదీ పరిశీలించాలి. అనుమానాస్పద ఉత్పత్తులు కనిపిస్తే వెంటనే వ్యవసాయ అధికారులకు సమాచారం ఇవ్వాలి.

ముగింపు సందేశం

రైతు పండిస్తేనే దేశం తింటుంది. రైతు చెమటతోనే దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ ముందుకు సాగుతుంది. అలాంటి రైతును నకిలీ విత్తనాలు, కల్తీ ఎరువులు, మార్కెట్ అక్రమాల నుంచి రక్షించడం ప్రభుత్వం, అధికారులు, సమాజం అందరి బాధ్యత. రైతు చెమటకు న్యాయం జరిగితేనే వ్యవసాయ రంగం బలోపేతమవుతుంది.

“రైతు బాగుంటేనే దేశం బాగుంటుంది… రైతు చెమటను దోచుకునే వారిపై ఉక్కుపాదం మోపాల్సిన సమయం ఆసన్నమైంది.”

– శ్రీనివాస్ నాయక్

స్టేట్ బ్యూరో, నిజం న్యూస్