చేతులు తడపకపోతే పని జరగదా?.. లంచాలపై షాకింగ్ వాస్తవాలు

నిజం న్యూస్ | మే 27, 2026
దేశం అభివృద్ధి దిశగా దూసుకుపోతున్నప్పటికీ, ప్రభుత్వ వ్యవస్థలో అవినీతి, లంచాల సంస్కృతి ఇంకా సామాన్య ప్రజల జీవితాలను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేస్తోందనే అభిప్రాయాలు వినిపిస్తున్నాయి. ప్రభుత్వ కార్యాలయంలో చిన్న పని నుంచి పెద్ద పని వరకు కొన్నిచోట్ల “చేతులు తడపకపోతే పని జరగదు” అనే భావన ప్రజల్లో బలపడుతోంది. ప్రభుత్వ ఉద్యోగులకు జీతాలు చెల్లిస్తున్నప్పటికీ, కొంతమంది అధికారుల వద్ద లంచం వ్యవస్థ కొనసాగుతోందన్న విమర్శలు తరచూ వినిపిస్తున్నాయి.

ఏటా లంచాల కోసం ఎంత ఖర్చవుతోంది?

దేశవ్యాప్తంగా లంచాల ప్రభావంపై నిర్వహించిన అధ్యయనాలు ఆందోళనకర విషయాలను బయటపెడుతున్నాయి. నేషనల్ కౌన్సిల్ ఆఫ్ అప్లైడ్ ఎకనామిక్ రీసెర్చ్ (ఎన్‌సీఏఈఆర్‌) నిర్వహించిన సర్వే ప్రకారం, పట్టణ ప్రాంతాల్లో నివసించే కుటుంబాలు సగటున సంవత్సరానికి సుమారు రూ.4,400 వరకు లంచాల రూపంలో చెల్లిస్తున్నట్లు అంచనా. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఒక్కో కుటుంబం సగటున రూ.2,900 వరకు వివిధ ప్రభుత్వ పనులు, సేవల కోసం ఖర్చు చేస్తున్నట్లు నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి.

ఉత్తరప్రదేశ్‌, బీహార్‌, ఆంధ్రప్రదేశ్‌, తెలంగాణ, మహారాష్ట్ర రాష్ట్రాల్లో ఎన్‌సీఏఈఆర్‌ ఈ సర్వే నిర్వహించినట్లు సమాచారం. ఉద్యోగాలు, బదిలీలు, ప్రభుత్వ సేవలు పొందే క్రమంలో లంచాల వ్యవస్థ ఇంకా ప్రభావం చూపుతోందని సర్వేలో పాల్గొన్న పలువురు అభిప్రాయపడ్డారు.

ఉద్యోగం, బదిలీ, ఫైల్ కదలాలన్నా ‘ఖర్చు’ తప్పదా?

ఉద్యోగాలు సాధించేందుకు, బదిలీలు పొందేందుకు, ప్రభుత్వ కార్యాలయాల్లో ఫైళ్లు ముందుకు కదలాలంటే కొందరు ప్రజలు లంచాలు ఇవ్వాల్సి వస్తోందని సర్వేల్లో పాల్గొన్నవారు వెల్లడించారు. రెవెన్యూ, మున్సిపల్‌, స్థానిక పరిపాలన విభాగాల్లో పనులు వేగంగా జరగాలంటే ‘మధ్యవర్తులు’ రంగంలోకి దిగుతున్నారనే ఆరోపణలు ఉన్నాయి.

అలాగే, కొన్ని ప్రభుత్వ నిర్ణయాలకు సంబంధించిన సమాచారం ముందుగానే లీక్ కావడం వెనుక కూడా భారీగా డబ్బులు చేతులు మారుతున్నాయనే అభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.

సంక్షేమ పథకాలకూ లంచాల మచ్చ?

ప్రభుత్వాలు సంక్షేమ పథకాలు పేదలకు పారదర్శకంగా అందుతున్నాయని చెబుతున్నప్పటికీ, కొన్ని ప్రాంతాల్లో పరిస్థితి భిన్నంగా ఉందని సర్వేలో పాల్గొన్న ప్రజలు పేర్కొన్నారు. గ్రామీణ ఉపాధి హామీ పథకం, పౌర సరఫరాలు, గృహ నిర్మాణ పథకాలు, స్కాలర్‌షిప్‌లు వంటి వాటిలో లబ్ధి పొందాలంటే కొన్నిచోట్ల అదనపు చెల్లింపులు చేయాల్సి వస్తోందని అభిప్రాయపడ్డారు.

లంచాల రేట్లు.. వంద రూపాయల నుంచి లక్షల వరకు!

లంచాల పరిమాణం పని అవసరాన్ని బట్టి మారుతోందని అధ్యయనాలు చెబుతున్నాయి. చిన్నపాటి పనులకు వందలు, వేల రూపాయల నుంచి మొదలయ్యే ఈ చెల్లింపులు, ఉద్యోగాలు, బదిలీలు, కీలక అనుమతుల విషయంలో లక్షలు, కోట్ల రూపాయల వరకు చేరుతున్నాయని విశ్లేషకులు అంటున్నారు.

ఎన్‌సీఏఈఆర్‌ సర్వే ప్రకారం, నగర ప్రాంతాల్లో ఉద్యోగాలు, బదిలీల కోసం సగటున రూ.18 వేల వరకు చెల్లింపులు జరుగుతున్నట్లు అంచనా. ట్రాఫిక్ ఉల్లంఘనల సందర్భాల్లో కొంతమంది కుటుంబాలు ఏడాదికి రూ.600 వరకు అనధికార చెల్లింపులు చేస్తున్నట్లు నివేదికలు సూచిస్తున్నాయి. చిన్న వ్యాపారులు, టీ స్టాళ్లు, బజ్జీ బండ్లు నడిపే వారు నెలకు సగటున రూ.1,100 వరకు వివిధ రూపాల్లో చెల్లిస్తున్నారనే అభిప్రాయాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.

తెలంగాణలో ప్రతిరోజూ ఏదో ఒకచోట ఏసీబీ ఉచ్చు

ఇటీవల కాలంలో తెలంగాణ రాష్ట్రంలో దాదాపు ప్రతిరోజూ ఏదో ఒక మూలన ఏసీబీ (అవినీతి నిరోధక శాఖ) అధికారులు లంచగొండి అధికారులపై ఉచ్చుపన్ని పట్టుకుంటున్న ఘటనలు వెలుగులోకి వస్తూనే ఉన్నాయి. రెవెన్యూ, పంచాయతీరాజ్‌, పోలీస్‌, మున్సిపల్‌, విద్యుత్‌, రిజిస్ట్రేషన్‌ శాఖలకు చెందిన కొందరు అధికారులు, సిబ్బంది లంచాలు తీసుకుంటూ ఏసీబీకి చిక్కిన ఘటనలు తరచూ నమోదవుతున్నాయి. అయినప్పటికీ, లంచాల వ్యవస్థ పూర్తిగా కట్టడి కావడం లేదనే అభిప్రాయం ప్రజల్లో వ్యక్తమవుతోంది. “ఏసీబీ దాడులు జరుగుతున్నా పరిస్థితుల్లో పెద్ద మార్పు ఎందుకు కనిపించడం లేదు?” అన్న ప్రశ్న సామాన్యుల్లో వినిపిస్తోంది.

బ్లాక్ మనీకి మూలం లంచాలేనా?

దేశంలో నల్లధనం పెరగడానికి లంచాల వ్యవస్థ ప్రధాన కారణమని పలువురు ఆర్థిక నిపుణులు చెబుతున్నారు. అవినీతిని కట్టడి చేసి, ప్రభుత్వ సేవలను పూర్తిగా డిజిటల్‌, పారదర్శకంగా మార్చగలిగితే లంచాల వ్యవస్థను గణనీయంగా తగ్గించే అవకాశం ఉందని సూచిస్తున్నారు.

ప్రజల ప్రశ్న ఇదే.. ‘లంచం లేకుండా పని అయ్యే రోజు ఎప్పుడు?’

సాంకేతికత పెరిగినా, సేవలు ఆన్‌లైన్‌లోకి వచ్చినా, కొన్నిచోట్ల అవినీతి పూర్తిగా తగ్గలేదనే అభిప్రాయం ప్రజల్లో ఉంది. “ప్రభుత్వ కార్యాలయంలో లంచం లేకుండా పని పూర్తయ్యే పరిస్థితి ఎప్పుడు వస్తుంది?” అన్న ప్రశ్న ఇప్పటికీ సామాన్యుడిని వెంటాడుతోంది.