హైదరాబాద్ లో ప్రమాదకర స్థాయిలో నీటి మట్టాలు
ఆసిఫ్ నగర్, మారేడ్పల్లి వంటి ప్రాంతాల్లో కేవలం ఒక నెల వ్యవధిలోనే భూగర్భ జలమట్టం రెండున్నర మీటర్ల మేర లోతుకు వెళ్ళడం ఆందోళన కలిగిస్తోంది. అమీర్పేట్, ఖైరతాబాద్, సైదాబాద్, బండ్లగూడ ప్రాంతాల్లో కూడా జలమట్టం ఒక మీటరు కంటే ఎక్కువ క్షీణించింది.
హైదరాబాద్ నగరంలో వేసవి తీవ్రత పెరగకముందే భూగర్భ జలమట్టాలు ప్రమాదకర స్థాయిలో పడిపోతున్నాయి.
సాధారణంగా ఏప్రిల్, మే నెలల్లో కనిపించే నీటి ఎద్దడి ఈ ఏడాది మార్చి మొదటి వారంలోనే మొదలైంది.
తెలంగాణ భూగర్భ జల విభాగం తాజా గణాంకాల ప్రకారం నగరంలోని కీలక ప్రాంతాలలో భూగర్భ జలాల లభ్యత గణనీయంగా తగ్గింది.
ముఖ్యంగా ఆసిఫ్ నగర్, మారేడ్పల్లి వంటి ప్రాంతాల్లో కేవలం ఒక నెల వ్యవధిలోనే భూగర్భ జలమట్టం రెండున్నర మీటర్ల మేర లోతుకు వెళ్ళడం ఆందోళన కలిగిస్తోంది.
అమీర్పేట్, ఖైరతాబాద్, సైదాబాద్, బండ్లగూడ ప్రాంతాల్లో కూడా జలమట్టం ఒక మీటరు కంటే ఎక్కువ క్షీణించింది.
గతేడాది వర్షపాతం ఆశాజనకంగా ఉన్నప్పటికీ డిసెంబరు నుంచే భూగర్భ జలాలు తగ్గడం ప్రారంభమయ్యాయి. దీనికి ప్రధాన కారణం నగరంలో పెరిగిన బహుళ అంతస్తుల భవనాల సంఖ్య.
నివాస సముదాయాల్లో విచ్చలవిడిగా భూగర్భ జలాలను తోడేయడం వల్ల పరిస్థితి విషమించింది.
పశ్చిమ హైదరాబాద్లోని సమాచార సాంకేతిక కారిడార్ ప్రాంతాలైన గచ్చిబౌలి, కొండాపూర్, మణికొండ, కూకట్పల్లిలో పరిస్థితి మరింత తీవ్రంగా ఉంది.
ఈ ప్రాంతాల్లో బోరుబావులు ఇప్పటికే ఎండిపోవడంతో నివాసితులు పూర్తిగా ప్రైవేటు నీటి వాహనాలపై ఆధారపడుతున్నారు.
నీటి సరఫరా వాహనాల కోసం నగరవాసుల నుంచి డిమాండ్ భారీగా పెరిగింది. ఫిబ్రవరి నెలలోనే జలమండలికి సుమారు తొంభై ఆరు వేల నీటి వాహనాల బుకింగ్లు రావడం గమనార్హం.
గత ఏడదితో పోలిస్తే ఈ బుకింగ్లు నెల రోజుల ముందే ఊపందుకున్నాయి. బహుళ అంతస్తుల నివాస సముదాయాలలో నివసించే వారు రోజుకు కనీసం రెండు నుంచి మూడు వాహనాల నీటిని తెప్పించుకోవాల్సి వస్తోంది.
దీంతో ఒక్కో వాహనానికి ఎనిమిది వందల నుండి వెయ్యి రూపాయల వరకు ఖర్చు చేయాల్సి రావడంతో సామాన్యులపై ఆర్థిక భారం పెరుగుతోంది.
ప్రైవేటు వాహనాల యజమానులు డిమాండ్ను బట్టి ధరలను విపరీతంగా పెంచుతున్నారు. జలమండలి వాహనాల కోసం బుక్ చేసుకున్నా రోజుల తరబడి నిరీక్షించాల్సిన పరిస్థితి నెలకొంది.
హైదరాబాద్ మెట్రోపాలిటన్ నీటి సరఫరా మురుగునీటి బోర్డు నగరానికి రోజువారీగా సుమారు అరవై కోట్ల గ్యాలన్ల నీటిని సరఫరా చేస్తోంది.
అయితే ప్రస్తుత అవసరాలకు ఇది ఏమాత్రం సరిపోవడం లేదు. జలమండలి పరిధి పెరగడం, కొత్త కనెక్షన్ల సంఖ్య పెరగడం వల్ల సరఫరాపై ఒత్తిడి పెరుగుతోంది.
పైపులైన్ల మరమ్మతులు, తక్కువ పీడనంతో నీరు రావడం వంటి సమస్యల వల్ల ప్రజలు ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్నారు. కేవలం నివాస ప్రాంతాలే కాకుండా వాణిజ్య సముదాయాలు, విద్యా సంస్థలు కూడా తీవ్ర నీటి కొరతను ఎదుర్కొంటున్నాయి.
శేరిలింగంపల్లి, రామచంద్రాపురం ప్రాంతాల్లో భూగర్భ జలాలు పదిహేను మీటర్ల కంటే ఎక్కువ లోతుకు పడిపోయాయి.
ఇది నగర చరిత్రలోనే అత్యంత తక్కువ స్థాయిలలో ఒకటిగా నమోదైంది. ఉప్పల్, ఎల్బీ నగర్ వంటి ప్రాంతాల్లో కూడా జలమట్టం సగటున ఐదు మీటర్ల మేర క్షీణించింది.
నీటి కొరత వల్ల నగరంలోని హోటళ్లు, భోజనశాలలు, వసతి గృహాల నిర్వహణ భారంగా మారింది. చాలా చోట్ల నీటి వినియోగంపై ఆంక్షలు విధిస్తున్నారు.
బట్టలు ఉతకడం, ఇతర అవసరాలకు నీటిని వాడొద్దంటూ యజమానులు అభ్యర్థిస్తున్నారు. పేద ప్రజలు నివసించే మురికివాడల్లో పరిస్థితి మరింత దయనీయంగా ఉంది.
అక్కడ ప్రజలు ఒక్క బిందె నీటి కోసం గంటల తరబడి వరుస కట్టాల్సిన దుస్థితి ఏర్పడింది. జలమండలి ద్వారా సరఫరా అయ్యే నీరు సరిపోకపోవడంతో వారు కలుషిత నీటిని వాడాల్సిన పరిస్థితి వస్తోంది.
ఇది ప్రజారోగ్యంపై తీవ్ర ప్రభావం చూపే అవకాశం ఉంది. ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల్లో కూడా నీటి ఎద్దడి వల్ల రోగులు ఇబ్బందులు పడుతున్నారు.
భూగర్భ జలాల తగ్గుదల కేవలం తాత్కాలిక సమస్య కాదు. నగరంలో కాంక్రీటు నిర్మాణాలు పెరగడం వల్ల వర్షపు నీరు భూమిలోకి ఇంకే అవకాశం లేకుండా పోతోంది.
వర్షపు నీటి నిల్వ గుంతల నిర్వహణ సక్రమంగా లేకపోవడం వల్ల భూగర్భ జలాలు పునరుద్ధరణకు నోచుకోవడం లేదు. నగర విస్తరణలో భాగంగా చెరువులు, కుంటలు ఆక్రమణకు గురవ్వడం కూడా ఈ సంక్షోభానికి ప్రధాన కారణం.
గత పదేళ్లలో హైదరాబాద్ చుట్టుపక్కల వందలాది చెరువులు కనుమరుగయ్యాయి. ఫలితంగా భూగర్భ జలాలు పునరుద్ధరణ అయ్యే సహజ వ్యవస్థలు దెబ్బతిన్నాయి. రాబోయే ఏప్రిల్, మే నెలల్లో ఎండల తీవ్రత పెరిగితే నీటి కష్టాలు మరింత జటిలం కానున్నాయి.
ప్రభుత్వం చెరువుల పునరుద్ధరణ, వర్షపు నీటి సంరక్షణపై యుద్ధ ప్రాతిపదికన దృష్టి సారించాల్సిన అవసరం ఉంది. భూగర్భ జలాల వినియోగంపై కఠినమైన నిబంధనలు అమలు చేయాలి. అక్రమంగా బోరుబావులు తవ్వేవారిపై చర్యలు తీసుకోవాలి. ప్రజలు కూడా నీటిని పొదుపుగా వాడుకోవాలి. నగరంలో పచ్చదనం పెంచడం, ఇంకుడు గుంతల నిర్మాణం తప్పనిసరి చేయడం ద్వారా కొంత ఉపశమనం లభిస్తుంది. ప్రతి కొత్త భవన నిర్మాణంలో వర్షపు నీటి సంరక్షణ వ్యవస్థ ఉండేలా అధికారులు పర్యవేక్షించాలి. లేనిపక్షంలో భవిష్యత్తులో హైదరాబాద్ తీవ్రమైన జల సంక్షోభాన్ని ఎదుర్కోవాల్సి వస్తుంది. నిపుణుల హెచ్చరికల ప్రకారం భూగర్భ జలాల క్షీణత ఇలాగే కొనసాగితే భూమి కుంగిపోయే ప్రమాదం కూడా ఉంది. అలాగే సహజ వనరుల విధ్వంసం వల్ల వాతావరణ మార్పులు సంభవించి వర్షపాతం మరింత తగ్గే అవకాశం ఉంది. కావున ప్రతి ఒక్కరూ సామాజిక బాధ్యతగా నీటిని సంరక్షించాలి. భవిష్యత్తు తరాలకు సురక్షితమైన తాగునీటిని అందించడం మనందరి ప్రాథమిక బాధ్యత. నీటి పొదుపుపై పాఠశాల స్థాయి నుంచే అవగాహన కల్పించాలి. కాలనీ సంఘాలు నీటి నిర్వహణపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ చూపాలి. అప్పుడే మనం ఈ జల గండం నుండి గట్టెక్కగలం.
(సి.హెచ్.ప్రతాప్)
